| |
Hamamböceklerinin ağız parçaları ISIRICI-ÇİĞNEYİCİ' dir. Bacakları eş veya ön
bacakları YALAYICI tiptedir. Tarsuslar 5 segmentlidir. Ön kanatlar az
veya çok kalın olup TEGMİNA diye isimlendirilir. Hamamböceklerinin
yumurtalarını taşıdıkları veya gizledikleri yerlerde yumurtalarını koruyan
kılıfın adı OOTHECA (Yumurta Kesesi)'dir. Sivrisineklerden farkı yumurtadan çıkan yavru ergine benzer ve buna NİMF adı verilir.
Bu böcekler sıcak ve rutubetli yerleri severler. Karanlıkta dolaşırlar. Nişastalı ve şekerli gıdaları severler. Dişiler 18-30 adet yumurtayı bir arada bulunduran yumurta paketlerini dolaştıkları yerlere bırakır. Bunlardan uygun ısı ve rutubette nimfler çıkar. Yumurtadan nimflerin çıkması oda sıcaklığında, Alman hamamböceklerinde yaklaşık 28 günde, Oryantal hamamböceklerinde 42-81 günde, Amerikan hamamböceklerinde ortalama 59 günde olmaktadır. Nimfler birçok kez gömlek degiştirerek erişkin devreye ulaşırlar.Erişkin devreye ulaşmaları Alman hamamböceklerinde yaklaşık 2 ay, Oryantal hamamböceklerinde yaklaşık 1 yıl, Amerikan hamamböceklerinde 285-642 gün sürer.
Bunlar aslında parazit değildir. Fakat çeşitli hastalık etkenlerini mekanik taşıyıcılık veya arakonaklık yaparlar. Hamam böcekleri, kolera, tifo, verem, basilinin, Entamoeba coli , E. histolyrica , Balantridium coli , Giardia intestinalis kistlerinin yayılmasinda mekanik taşıyici olarak rol oynar.
Kontrolü güçtür. Çünkü çok çabuk ürerler. Kontrolde üç noktaya dikkat edilmelidir.
1- Bunların gizlendikleri duvar çatlakları ve benzeri yerler tıkanir.
2- Çöp ve gıda açıkta bırakılmaz. Gıda artıkları temizlenir
3- Kontrolde en pratik yol ilaçlama yaptırmaktır.Bu amaca kalıcı etkili ilaçların bunların saklandıkları yerlere püskürtülerek uygulanması gerekir. Fakat yumurtalardan yeni çıkacakları öldürmek için ilaç 2 ay sonra tekrarlanmalıdır. Bunlarla mücadelede ilaçlı yem tuzakları da kullanılmaktadır.
HAMAMBÖCEĞİ TÜRLERİ:
"Blattidae"
Latince anlamı ışıktan kaçandır. Gerçek hamamböcekleridir.Blatta orientalis (Doğu Hamamböceği-Karafatma) Koyu kırmızımsı kahverengidir genelde. Ancak dişiler daha koyu kahverenkte ve hatta siyaha yakın renktedir. Dişiler ootheca yı1-2 gün abdomende taşır. Genelde
ootheca'da 14-18 ortalama olarak 16 adet çift sıralı yumurta bulunur. Normalkoşullarda paketler 2-3 ay içinde açılır. 30 derece sıcaklıkta ise açılma süresi 5-6 haftaya kadar düşer. Paketler serin yerlerde bırakılmış ise kışı diapause halinde geçirir. Ergin hale gelmesi için geçen süre çevre sıcaklığına bağlı olarak 10-12 ay'dır. Ortam şartlarına bağlı olarak 5 aya kadar inebilir. Dişiler ergin hale geldikten 2-3 hafta sonra yumurta
paketlerini bırakmaya başlar. Ergin ömrü sıcak yerlerde 2-4 ay, serin yerlerde 7 ay kadardır.
"Periplanata americana"
(Amerikan Hamamböceği)
Büyük boyda olup kırmızımsı kahve renkte ve tam olarak gelişmiş kanatlara sahip bir türdür. Kanat kenarları belirsiz açık renk şeritle çevrilidir. Dişi yumurta paketini abdomende taşımaz. Paketleri bıraktıkları yere ağızlarından salgıladıkları özel bir sıvı ile örterek gizler. Ve üzerlerini çöp artıkları ile örterler. Paketin içinde genelde 16 adet yumurta bulunur. Nimfler yumurtadan 6-12 hafta sonra çıkar. Bu dönem sıcaklığın ve
besinin bol olduğu yerlerde 4-5 aya kadar iner. Buna karşılık tam ters olan bölgelerde 2- 3 yıla kadar uzayabilir. Dişi ergin hale geldikten sonra 1-3 hafta içinde ilk yumurta paketini bırakır. Genelde dişi bir yıl kadar yaşar ve 60-90 adet yumurta paketi bırakabilir.
"Blatellidae"
Blatella germanica(Alman Hamamböceği)
Genelde küçük boyda , açık sarımsı renktedir. Pronotum üzerinde genelde
uzunluğuna iki kalınca koyu renkte leke vardır. Dişi yumurta paketini abdomeninde 4-6 hafta kadar taşır. Yumurta paketi iki hafta sonra açılır. Yumurtalar 25 derece sıcaklıkta 1 ayda, 31 derecede 16 günde açılır. Nimfler oda sıcaklığında 2-4 ayda gelişir.Buna karşın yüsek sıcaklık ve bol gıda olan yerlerde 1-1,5 aya kadar inebilir. Dişi ergin hale geldikten 2-3 hafta sonra ilk yumurta paketini bırakır. Dişi yaşamı boyunca 4-12 yumurta paketi bırakır. Ergin dişi ömürü sıcak yerlerde 3-4 ay, serin yerlerde 5-8 ay
kadardır.
HAMAMBÖCEKLERİNİN İNSAN SAĞLIĞI
AÇISINDAN TAŞIDIĞI RİSKLER ;
Hamamböcekleri Omnivor olduklarından her çeşit besini yerler,bununla ilişkin olarak insan dışkılarını da yerler ve dolayısıyla birçok zararlı organizmanın yayılmasını sağlarlar.Tüberküloz,Tifo,Cüzzam ve Dizanteri mikroplarını taşırlar. Bu mikroorganizmalar hamamböceklerinin bağırsağında uzun zaman canlı olarak kalabilir ve diğer bir canlıya aşılanabilir. Bunu yanı sıra Entamoeba histolytica(Kanlı Dizanteri) , Entamoeba coli ve Giardia intetinalis sistleri keza yine hamamböceklerinin bağırsak içeriyle taşınabilir. Ara konukçu olarak da büyük zararları vardır. Örneğin Kancalı solucanlar insanlar ve farelerin midesinde parazittirler. Gerek beslenmelerinden dolayı gerekse besinleri kirlettiklerinden dolayı sağlıkla ilgili sorunlara yol açmaktadırlar.
Hamamböcekleri ile Mücadele Yöntemleri
Hamamböcekleri ile bireysel mücadele çoğu zaman kesin sonuç vermez aksine bireysel mücadele ile geçen zaman diliminde hızla üremeleri sonucu sayılarının artması bile görülebilir. Bu nedenle evlerinizdeki hamamböceği sorunları için profesyonel ilaçlama firmalarından hizmet alınız. |
|